In de Fundatie te Zwolle is een boeiende tentoonstelling: In search of meaning: mensbeelden in globaal perspectief! Vandaag heb ik deze tentoonstelling bezocht en ik ben gefascineerd door de thema's van de kunstenaars. Wereldwijd kiezen kunstenaars voor de mensfiguur om hun vragen over het mens-zijn te communiceren. Kunst maken is voor hen een vorm van zelfonderzoek. Deze "mensbeelden" tonen visies op het mens-zijn. Kunstenaars verbeelden sociale relaties zoals liefde, haat en eenzaamheid en machtsverhoudingen tussen groepen. Ik zal de beelden die mij het meest aanspreken laten zien en benoemen wat de kunstenaar bedoeld heeft.

20150320 124211

Je kunt de beitelsporen nog zien bij de mensfiguren van Stephan Balkenhol - Paar, 1999. Je ziet hoe de illusie tot stand is gebracht en toch zijn het bezielde wezens. Voor Paar hakte Balkenhol een man en een vrouw uit een stam. Twee wederhelften, verbonden en toch afgescheiden, als verbeelding van de existentiële eenzaamheid van de mens. De kracht van de liefde is niet sterk genoeg om de kloof te overbruggen. Man en vrouw zijn elk veroordeeld tot hun eigen wereld, hun sokkel. "Uiteindelijk is ieder mens alleen", zegt Balkenhol.

20150320 124402Antony Gormley - Feeling Material V, 2003 beoefende drie jaar Vipassana-meditatie in India en besloot toen kunstenaar te worden. Bij deze meditatie doe je je ogen dicht en richt je je aandacht op het lichaam, waarbij het gevoel ontstaat dat de grenzen van je lichaam oplossen en je één wordt met je omgeving. De gestalte verweeft zich met de omgeving en wordt deel van de energiestroom die we natuur noemen. "We staan niet boven de natuur. We maken er deel van uit", zegt Gormley.

20150320 124630

Berlinde de Bruyckere - The Pillow, 2010 toont een kwetsbaar, vergankelijk lichaam. In onze geseculariseerde maatschappij is alles gericht op de eeuwige jeugd, die we met kunst en vliegwerk in stand proberen te houden, maar we blijven sterfelijk. Hoe ga je daar emotioneel mee om? The Pillow-man lijkt het leven moe. Hij krult zijn broze ledematen op en zoekt geborgenheid in de kussens, alsof hij terugverlangt naar de moederschoot. In haar expressieve beelden leeft De Bruyckere mee met hen die lijden. Medelijden en liefde als vorm van troost. Dit zijn hedendaagse Pietà's. 

20150320 125300

Lin Tianmiao - Endless, 2004 kiest voor zijde uit liefde voor de Chinese tradities, maar zijde verwijst ook naar de gedaanteverwisseling van het lichaam. Lins vader stond model voor de oude mannen in Endless. Hun roze, met zijde beklede huid bloesemt als een babyhuidje, maar de stof hangt er in vellen bij en er liggen fijne rafels op de grond. Verwijst dit naar een nieuw begin? Lin voelt zich aangetrokken tot het boeddhisme. Vormen geboorte en dood een cyclus? Verhuist het bewustzijn naar een ander lichaam? "Ik weet het niet", zegt Lin, "daarom maak ik kunst".

 

 

20150320 130445

Riyas Komu - Sint Thomas at Fort Cocchi, 2008 verweeft motieven als voetbalhelden, goeroes, religieuze symbolen en traditionele houtsnijkunst tot een persoonlijk beeldverhaal. Komu pleit voor religieuze tolerantie en laat zien hoe het anders kan.

20150320 130815

Heri Dono - Fermentation of the mind, 1990 geeft commentaar op de maatschappij waarin hij leeft (Indonesië). Heri Dono is de zoon van een vrijheidsstrijder die met Soekarno tegen de Nederlandse overheerser vocht. In 1998 was hij betrokken bij de protesten tegen Soeharto. De generaal moest aftreden, maar het leger bleef oppermachtig en Dono werd meermalen opgepakt en verhoord. Fermentation of the mind, waarvoor hij afgietsels maakte van zijn eigen gezicht, gaat over zijn ervaring met indoctrinatie. De figuren zijn gereduceerd tot een anonieme, willoze pion, die nog maar één ding kan: ja knikken.